Borsada Yolunuzu Bulmak: Siz Hangi Oyunu Oynuyorsunuz?

Herkese selamlar,

Hatırlarsanız, 2021 yılında pandemi ve Ukrayna savaşı sonrasında borsaya ilk adım attığımızda; hevesli ama bir o kadar da kafası karışık iki yatırımcıydık. Daha doğrusu kendimizi yatırımcı sanan iki acemi demek çok daha doğru olur. İlk başlarda ABD borsalarına zirveden girip acı bir ders almış, ardından BES'in (Bireysel Emeklilik Sistemi) devlet katkısıyla yaralarımızı sararken BIST rallisinde ufak ama yüzdesi büyük kazançlarla iştahlanmıştık. O günlerde en çok yaşadığımız duygu neydi biliyor musunuz? FOMO (Fırsatı Kaçırma Korkusu) ve derin bir kafa karışıklığı.

O dönemde bir taraftan ROIC, FAVÖK ve temettü gibi kavramların ne olduğunu öğrenmeye çalışıyor; diğer taraftan hızlı al-sat yaparak kısa yoldan kazanç sağlamaya çabalıyorduk. Hem değer ve temettü yatırımcılarını takip ediyor hem de traderların hikayelerindeki o büyük ve hızlı kazançlara özeniyorduk. 2022'deki yükseliş trendiyle para kazandığımızın farkında olsak da trade işlemlerinden vazgeçemiyor; diğer taraftan uzun vadeli olarak beğendiğimiz şirketleri tüm dalgalanmalara rağmen elimizde tutmaya çalışıyorduk. Yine de içimizdeki o ses susmuyordu: "Acaba yanlış mı yapıyoruz? Enflasyon bu kadar yüksekken uzun vade beklemek enayilik mi?"

Bugün, portföyümüzü belirli bir olgunluğa getirdikten sonra dönüp geriye baktığımızda çok net bir şey görüyoruz: Borsada tek bir doğru yok. Ancak en büyük yanlış, hangi oyunu oynadığını bilmemek ve sürekli başkalarının oyununa özenip kural değiştirmektir.

Piyasaya yeni giren bir yatırımcının acilen kendine şu soruyu sorması gerekiyor: "Ben kimim? Tasarruf edip bir şirkete ortak mı oluyorum, trade mi ediyorum, değer mi arıyorum, yoksa nakit akışı veya büyümenin mi peşindeyim?"

Gelin, bu karmaşayı çözmek için finans dünyasının ustalarının izinden gidelim ve farklı stratejilerin mantıksal arka planlarına (NEDEN'lerine) birlikte bakalım. Unutmayın, bu bir yatırım tavsiyesi değil; kendi yolumuzu bulurken okuduğumuz haritaların bir paylaşımıdır.

1. Değer ve Uzun Vade: "Biz Hisse Senedi Değil, İşletme Alıyoruz" (Warren Buffett & Charlie Munger)

Eğer sakin bir liman arıyorsanız, bu ikilinin yolu tam size göre. Onların stratejisinde odak noktası fiyatın ne olduğu değil, şirketin ne ürettiğidir.

• Felsefe: Bir şirketin mevcut finansal sağlamlığına bakıp "ucuz" fiyattan ortak olmak ve şirketin gelecek nakit akışı ile büyüme projeksiyonuna güvenerek on yıllarca beklemek.
• Neden? Çünkü kısa vadede piyasa bir oylama makinesidir (popüler olan kazanır); uzun vadede ise bir tartı makinesidir (gerçek değer kazanır).
• Bize Ne Söylüyor? "Bir hisseyi 10 yıl elinizde tutmak istemiyorsanız, 10 dakika bile tutmayı düşünmeyin." Eğer bir şirketin bilançosuna güveniyorsanız, fiyattaki günlük %5'lik düşüşler sizi korkutmaz; aksine "Ne güzel, harika bir şirkete daha ucuza ortak oluyorum" dedirtir.

2. Al, Tut, Unut: Küçük Yatırımcının En Güçlü Silahı (Morgan Housel)

Bazen finansal tablolar, FAVÖK marjları veya makro veriler o kadar karmaşık gelir ki sistemin içinde boğulursunuz. Morgan Housel, Paranın Psikolojisi kitabında finansal başarının zekadan çok davranışlarla ilgili olduğunu muazzam bir şekilde anlatır.

• Felsefe: Dünyanın en iyi hissesini seçmek zorunda değilsin; makul bir şirketi veya endeksi seçip zamanın o inanılmaz bileşik getiri gücüne (kartopu etkisine) güvenmek yeterlidir.
• Neden? Çünkü bireysel yatırımcının kurumlar karşısındaki tek ve en büyük avantajı zaman ufkunun uzunluğudur.
• Bize Ne Söylüyor? Temizlik görevlisi olarak çalışıp hayatı boyunca biriktirdiği parayla milyoner olarak ölen Ronald Read'i hatırlayın. Basit yaşadı, tasarruf etti, yatırım yaptı ve bekledi. Stres yok, sürekli ekran izlemek yok. Sadece zamanın ve bileşik getirinin sihri var.

3. Temettü Yatırımcılığı: Nakit Akışının Gücü ve "Kartopu Etkisi" (John D. Rockefeller & Geraldine Weiss)

İşte bizim "sürdürülebilir yatırımcılık" felsefemizin tam kalbinde yatan strateji. Amacınız sadece hisse fiyatının artması değil, aynı zamanda size finansal özgürlük sağlayacak düzenli bir pasif gelir yaratmaksa bu yol tam size göre.

• Felsefe: Düzenli ve artan oranda kar payı (temettü) dağıtan, finansal yapısı güçlü şirketlere ortak olmak. Gelen temettülerle tekrar aynı şirketin hisselerini alarak kartopu etkisini maksimize etmek.
• Neden? Çünkü hisse fiyatları piyasanın çılgınlıklarına göre her gün değişebilir ama nakit temettü, şirketin gerçekten para kazandığının ve bunu sizinle paylaştığının en somut kanıtıdır. Ayı piyasalarında psikolojinizi sağlam tutar; çünkü fiyat düşse bile yatırdığınız temettülerle lot sayınız çok daha hızlı artar.
• Bize Ne Söylüyor? John D. Rockefeller şöyle der: "Bana hayatta tek zevk veren şeyin ne olduğunu biliyor musunuz? Temettülerimin geldiğini görmek." "Temettü Dedektifi" Geraldine Weiss ise konuyu şöyle bağlar: "Muhasebe oyunlarıyla karı yüksek gösterebilirsiniz ama bankadan nakit temettü ödemek için o parayı gerçekten kazanmış olmanız gerekir."

4. Aktif Portföy Yönetimi ve Büyüme: "Bildiğin İşe Yatırım Yap" (Peter Lynch)

Eğer "Ben şirket araştırmayı, bilançoları okumayı ve hikayeleri yakalamayı seviyorum" diyorsanız, Peter Lynch'in tarzı size göz kırpıyor demektir.

• Felsefe: Etrafınıza bakın. Çevrenizde insanların sürekli gittiği kafeler, herkesin kullandığı yazılımlar veya ürettiği ürünü yok satan şirketler hangileri? Onları erkenden keşfedin.
• Neden? Profesyonellerin göremediği "sokaktaki hikayeyi" küçük yatırımcı çok daha önce fark edebilir. Bu strateji büyüme odaklıdır; hikaye bozulana kadar şirkette kalmayı gerektirir.
• Bize Ne Söylüyor? Lynch uyarır: "Ne satın aldığınızı ve onu neden satın aldığınızı bilin." Ezbere tüyo ile hisse alınmaz!

5. Profesyonel Trade: Kumardan Korunma Sanatı (Paul Tudor Jones)

"Ben değer yatırımcısı değilim, fiyat hareketlerinden para kazanmak istiyorum" diyorsanız, trader olmak istiyorsunuz demektir. Ancak trade etmek, içgüdüsel al-sat yapmak değildir.

• Felsefe: Mükemmel bir savunma oynamak. İyi bir trader ne kadar kazanacağına değil, yanılırsa ne kadar kaybedeceğine odaklanır.
• Neden? Çünkü sermayenizi kaybederseniz, ertesi gün oyuna giremezsiniz.
• Bize Ne Söylüyor? Paul Tudor Jones der ki: "En önemli kural iyi bir hücum değil, harika bir savunma oynamaktır." Eğer bu yolu seçecekseniz, stop-loss (zarar kes) seviyelerinizi robot gibi uygulamalı ve bir şirketle asla duygusal bağ kurmamalısınız.

Bonus: Tüm Stratejileri Birleştiren O Temel Felsefe (Howard Marks)

Hangi yolu seçerseniz seçin, Howard Marks'ın şu prensibini başucunuza asmanız gerekir: İkinci Seviye Düşünce.

• Birinci Seviye Düşünce: "Bu çok iyi bir şirket, hisselerini almalıyım."
• İkinci Seviye Düşünce: "Bu çok iyi bir şirket ama herkes onun iyi olduğunu düşünüyor, bu yüzden fiyatı zaten çok pahalı. Belki de satmalıyım!"

Ve unutmayın; Marks'a göre gerçek risk, fiyatın dalgalanması değil, sermayenin kalıcı olarak kaybı ihtimalidir.

Toparlayacak olursak: Senin Oyunun Hangisi?

Trafikte ilerlerken hepimizin başına gelir; bizim şeridimiz yavaşlar, yan şerit hızla akmaya başlar. Dayanamaz sağa geçeriz, bu sefer geçtiğimiz şerit durur, eski şeridimiz akmaya başlar. Borsada da durum tam olarak budur.

Siz "Al-Tut-Unut" oynarken bir trader'ın kısa vadeli kazancına özenip stratejinizi bozarsanız, genelde her iki oyunun da kaybedeni olursunuz.

Biz kendi mizaçlarımızı, çalışma hayatımızın yoğunluğunu ve psikolojimizi masaya yatırdık. Gün içi fiyat hareketlerini izlemenin bizi yıprattığını fark ettik. Bu yüzden seçimimizi "Uzun vadeli değer/büyüme yatırımcılığı ve sürdürülebilir temettü ortaklığı"ndan yana kullandık.

Peki, okuduklarınızdan sonra soruyoruz: Siz hangi oyunu oynuyorsunuz? Stratejiniz neye dayanıyor?

Fikirlerinizi aşağıda yorumlarda veya X hesabımız üzerinden bizimle paylaşın. Birlikte düşünelim, birlikte öğrenelim.

Bir sonraki yazımızda görüşünceye kadar tasarruf etmeye, yatırım yapmaya ve o güzel kartopunu büyütmeye devam!

Kendinize çok iyi bakın. 🙌

YASAL UYARI

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan ve hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan içerik, yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.